Ras & Gedrag

Een clicker gebruiken, iets anders of helemaal niets?

Een clicker voor hondentraining

Tijdens mijn opleiding tot kynologisch gedragstherapeut werden clickers gebruikt bij de training van diverse honden. Ook bij de training van mijn eigen hond had ik geleerd een clicker te gebruiken. Ik vond een clicker handig en het werkte zeer effectief bij de verschillende oefeningen die ik mijn hond leerde. Nadat ik was geslaagd voor mijn opleiding ging ik zelf mensen begeleiden bij de training en/of opleiding van hun (hulp)hond. Toen merkte ik dat veel mensen vaak heel onhandig waren met het vasthouden en gebruiken van de clicker. In plaats van bevorderend werkte de clicker eerder belemmerend. Ook kwam het voor dat mensen door een lichamelijke beperking een clicker niet konden vasthouden. Ik ben toen naast de clicker een ander soort bekrachtiger gaan gebruiken. De meeste van jullie weten waarschijnlijk wel wat een clicker is en hoe deze werkt, maar laat ik toch eerst nog wat uitleg hierover geven.

Wat is een clicker

Een clicker is een klein plastic doosje met daarin een metalen plaatje. Als je op dit plaatje drukt hoor je een clickend geluid. Allereerst leer je je hond dat hij na het horen van de clicker altijd een beloning krijgt. Is je hond voergericht, dan geef je hem iets lekkers. Is je hond meer spelgericht, dan ga je eventjes spelen. Je hond begrijpt de werking van de clicker als hij direct reageert op de clicker, ongeacht waar jullie zijn of wat jullie doen. Is dit het geval, dan ga je deze gebruiken om je hond te trainen.

Hoe werkt een clicker

Tijdens de training click je voor het gedrag van je hond dat je op dat moment graag wilt zien. De click is als het ware een foto van het gedrag van de hond. Voor je hond betekent een click het einde van zijn gedrag en is het clickgeluid de markering van de beloning voor zijn gedrag. Het snoepje of speeltje dat hij na de click krijgt is een gevolg van de click. Omdat hij graag deze snoepjes of speeltjes wilt, zal hij het gedrag willen herhalen. De hond ‘werkt’ nu voor de clicks. De clicker is een zogeheten geconditioneerde bekrachtiger.

Voor- en nadelen van een clicker

Er zijn een aantal voordelen aan een clicker:

  1. een perfecte timing door de korte duur van het geluid
  2. een constant geluid in alle omstandigheden
  3. goed bruikbaar op grotere afstand

De nadelen zijn:

  1. je kan hem vergeten
  2. je moet hem vasthouden wat voor mensen onhandig of onmogelijk kan zijn

Is een clicker noodzakelijk

Door de populariteit van de clicker is het gekke idee ontstaan dat je een clicker nodig hebt om je hond goed te trainen. Dit is absoluut niet waar. Een clicker is niet anders dan een geconditioneerde bekrachtiger. Je hond kan echter net zo makkelijk leren dat hij bij het horen van iets anders zijn voertje of speeltje krijgt, zoals bij beloningswoorden als goed, braaf, ok. Zelfs een gebaar is mogelijk, het hoeft dus niet eens geluid te zijn. Het meest belangrijke is dat je het gekozen woord of gebaar consequent gebruikt.

YES als bekrachtiger

Zelf maak ik meestal gebruik van het Engelse woord YES als bekrachtiger, omdat het een kort krachtig woord is dat je niet vaak in het dagelijkse leven gebruikt. Zo voorkom je dat je per ongeluk het beloningswoord zegt en je hond een beloning verwacht. Is dit laatste het geval dan is het goed om deze ook te geven om te voorkomen dat je beloningswoord aan kracht verliest. Je hebt immers de afspraak met je hond gemaakt dat dit beloningswoord een voertje of speeltje inhoudt. Wel vervelend als je hond net gedrag vertoont waarvan je juist niet wilt dat hij dit herhaalt.

Onderzoek als bewijs

Zelf vind ik het al jaren de normaalste zaak van de wereld om verschillende bekrachtigers te gebruiken. Tot mijn verbazing blijkt er toch nog vaak onduidelijkheid of onenigheid over te bestaan. Recent kwam ik een artikel tegen van Stanley Coren, auteur van diverse hondenboeken. In zijn artikel verwijst hij naar een onderzoek van de Universiteit van Trieste. Dit onderzoek onder 51 honden bewijst dat er geen verschil in resultaat is tussen honden die met een clicker worden getraind, met een beloningswoord of met een gebaar.

Mocht je dus nog twijfel hebben, dan is bij deze enig wetenschappelijk bewijs geleverd. Altijd fijn als de praktijk wordt ondersteund door de wetenschap. Gebruik dus vooral een andere bekrachtiger dan een clicker als dat je voorkeur heeft; nu weet je zeker dat het voor het trainingsresultaat niet uitmaakt.

Spelregels bij gebruik bekrachtiger

Als je gebruik maakt van een bekrachtiger, is het goed om de volgende spelregels in acht te nemen:

  1. Geef altijd maar één click of bekrachtigingswoord voor één gedragsvertoning
  2. Na een click of bekrachtigingswoord krijgt je hond ALTIJD een beloning, dus ook als je dit zelf op een verkeerd moment hebt gedaan
  3. Gebruik de bekrachtiger NOOIT om je hond te roepen om te voorkomen dat deze bekrachtiger vervolgens niet meer bruikbaar is voor een training. Je gebruikt het dus alleen om te belonen voor gewenst gedrag.
  4. Het horen van de bekrachtiger betekent einde oefening en de hond mag zijn beloning komen halen.
  5. Verhoog de norm systematisch en bekrachtig alleen de beste uitvoering.

Of helemaal geen bekrachtiger gebruiken

Tot slot wil ik meegeven dat het heel goed mogelijk is om je hond de basisvaardigheden aan te leren zonder bekrachtiger. Hiermee bedoel ik het basisgedrag zoals volgen, zit, af en blijf. Dit basisgedrag is hem namelijk al heel goed door zijn ouders geleerd; het is voor je hond natuurlijk gedrag. Je hond is een sociaal wezen. Hij wil graag leren hoe hij na verlaten van het nest met jou om moet gaan. Sociale interactie en sociale binding is voor hem de optimale motivatie. Wil je hier meer over weten dan raad ik je aan om meer informatie in te winnen over de Roedelmethode.

Als je je hond op jonge leeftijd erg veel en op onjuiste wijze met voer beloont voor het aanleren van basisvaardigheden, bestaat de kans dat je hond alleen nog maar iets op jouw verzoek doet als hij hiervoor voer krijgt. Je hebt dan eigenlijk de verkeerde motivatie gestimuleerd van je hond en dat is jammer. Als je hond graag met je samenwerkt vanuit de juiste motivatie en de eerste groei naar volwassenheid achter de rug heeft, kan je starten met andere vaardigheden aanleren dan de basis. Hiervoor zou ik zelf altijd bekrachtigers en beloningen gebruiken. De innerlijke motivatie van je hond is immers op orde en het is fijn om je hond te belonen voor vaardigheden die niet direct natuurlijk voor hem zijn.

 

Previous Post
16 oktober 2017
Next Post
16 oktober 2017

No Comments

Leave a Reply

Related Posts